از محتويات رسالهء تعليم‌نامهء زدن آبله برمىآيد از دكتر كورميك « 1 » انگليسى و احتمالا دكتر حاجى ميرزا بابا كسب دانش نموده است . رسالهء تعليم‌نامه در عمل آبله زدن نخستين كتاب پزشكى چاپى در ايران از تأليفات حكيم فوق‌الذّكر است . محمّد على تربيت در كتاب دانشمندان آذربايجان ، آدميّت در اميركبير و ايران و نجم‌آبادى در مقالهء نخستين كتاب طبّى چاپى در ايران اين رساله را تأليف حكيم كورميك انگليسى مىدانند . در صورتى كه بنا بر مندرجات صفحهء 9 رسالهء مزبور ، و همچنين صفحات ديگرى از اين رساله ، حكيم محمّد از منابع مختلف مخصوصا از تقريرات حكيم كورميك ، اين رساله را ترجمه و تأليف نموده و در ضمن مشاهدات ارزنده خويش را بر آن افزوده است . منتها چون رواج آبله‌كوبى در ايران به وسيله دكتر كورميك انجام گرفته و نام وى در مقدّمه مندرج است رساله را به نام كورميك ( كارمك ) معرّفى كرده‌اند . در اين كتاب آمده است : لهذا كمترين بنده ، محمّد بن عبد الصّبور خويى المولد ، تبريزى الموطن ، طبيب متطبّب را مامور نمود كه كيفيّت اين امر عظيم را - كه مصالح دين و دولت و ملك و رعيّت در ضمن اوست - تحرير و تسطير نمايد ، پس به تاريخ شهر شوّال المكرّم من سنهء هزار و دويست و چهل و سهء هجريّه درصدد ترجمه و تضييع اين اوراق برآمد . اين رساله در 56 صفحه با قطع جيبى در سال 1245 ق . در تبريز در چاپخانهء علىّ بن حاج محمّد حسين تبريزى به چاپ رسيده است . نسخه‌اى از اين كتاب در كتابخانهء مرحوم دكتر محمود نجم‌آبادى موجود بود و زيرا كسى از آن توسّط مرحوم دكتر رسول پونكى در اختيار اينجانب قرار گرفت . حكيم تبريزى علاوه بر پزشكى در علوم ادبى نيز شهرت داشت و در زمان محمّد شاه قاجار و اوايل دوران ناصر الدّين شاه ، حكيم‌باشى دربار بود . وى كتاب جامع الحكمتين و جامع الطبّين ( طبّ قديمى و طبّ جديد ) را در سال 1250 ق . به نام محمّد شاه قاجار نوشت كه نسخه‌اى از آن در دانشكده الهيّات تهران موجود است . حكيم محمّد كتابى مشروح و مصور به نام انوار النّاصريه در علم تشريح و معالجات بدن در سه جلد تأليف كرد كه در سال 1272 ق . در تبريز با چاپ سنگى انتشار يافت . ميرزا محمّد ، لغت‌نامهء تركى سنگلاخ از ميرزا مهدى خان استرآبادى منشى نادر شاه افشار را مختصر كرد و به نام خلاصهء عباسى تقديم عباس ميرزا نمود ؛ كارى كه خلاف اصول امانت كتاب است . جليل خان ناصر الحكماء ( ف 1350 ق . ) و ميرزا رضا خان ارفع الحكماء ، دو پزشك معروف به صبورى ، فرزندان حكيم محمّد تبريزى مىباشند .

--> ( 1 ) . Charles Cormick